Slave-free σοκολάτα: μια όχι -τόσο- ένοχη απόλαυση

Από τη βάση της στην Ολλανδική πρωτεύουσα του Άμστερνταμ μια επιχείρηση ζαχαροπλαστικής έχει αποστολή την καταπολέμηση της σύγχρονης δουλείας.

Το ασυνήθιστο όπλο της; Μια πλούσια γκάμα προϊόντων σοκολάτας.

«Είμαστε μια παρέα-εταιρεία «, λέει ο Henk Jan Beltman, επικεφαλής σοκολάτας στην Tony’s Chocolonely.

«Ο λόγος για τον οποίο είμαστε μια εταιρεία δεν είναι ότι θέλουμε να πουλήσουμε σοκολάτα και όχι ότι θέλουμε να κερδίσουμε χρήματα». Αντ ‘αυτού o Beltman προσθέτει: «Θέλουμε να κάνουμε τον κόσμο ένα καλύτερο μέρος.»

Η Tony’s Chocolonely  είναι μια από τις πολλές εταιρείες που ασχολούνται με την παραγωγή σοκολάτας δίκαιου εμπορίου (fair trade)  παρέχοντας καλύτερες τιμές στους αγρότες και ελεύθερες συνθήκες εργασίας.

Κάθε σοκολάτα της διατίθεται στην αγορά με την υπόσχεση στον καταναλωτή ότι δεν χρησιμοποιήθηκε σκλάβος για την παρασκευή της.

Ο τομέας του κακάο, αξίας άνω των 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως , έχει μακρά μάχη με κακές εργασιακές πρακτικές και μορφές εκμετάλλευσης.

Μια έκθεση του 2015 του Πανεπιστημίου Tulane και του Υπουργείου Εργασίας των ΗΠΑ διαπίστωσε ότι περισσότερα από δύο εκατομμύρια παιδιά δούλευαν, με ότι χαρακτηρίστηκε ως «επικίνδυνες» συνθήκες στη βιομηχανία κακάου, στη Γκάνα και την Ακτή του Ελεφαντοστού.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου μία από τις δέκα κατευθυντήριες αρχές του κινήματος του δίκαιου εμπορίου είναι η διασφάλιση καλών συνθηκών εργασίας και η διασφάλιση ότι δεν έχει χρησιμοποιηθεί καταναγκαστική εργασία για την κατασκευή οποιουδήποτε προϊόντος.

Ωστόσο, η Tony’s Chocolonely πιστεύει ότι η βιομηχανία μπορεί να αντιμετωπίσει περαιτέρω αυτό το ζήτημα και ότι η σοκολάτα δεν χρειάζεται πλέον να είναι μια ενοχή.

Ο Beltman λέει: «Αν κοιτάξετε πιστοποιήσεις όπως το Rainforest Alliance ή το Fair Trade ή το UTZ, όλα αυτά είναι καλά αλλά δεν παράγουν ένα προϊόν … και ως ιδιοκτήτης προϊόντος αισθάνεστε ευθύνη και είναι δική σας ευθύνη να πουλήσετε κάτι που μπορεί να είστε περήφανος.»

«Είτε πρόκειται για ψάρια είτε για τηλέφωνα ή σοκολάτες, είναι πάντα ο ιδιοκτήτης που είναι υπεύθυνος για τα πράγματα που πουλάει … και ένας οργανισμός πιστοποίησης δεν πρόκειται να πάρει ποτέ αυτή την ευθύνη.»

H τέχνη της σοκολάτας

Η συνταγή για την σοκολάτα χωρίς σκλαβιά (Slave Free) της Tony’s Chocolonely ξεκινά από τις φυτείες κακάο. Με εστίαση στις λεπτομέρειες της αλυσίδας εφοδιασμού της η Tony’s Chocolonely αναφέρει ότι ανιχνεύει την προέλευση του κακάο που αγοράζει σε όλη τη διαδρομή του, από τους κόκκους κακάο που αγοράζονται απευθείας από τους αγροτικούς συνεταιρισμούς στη Δυτική Αφρική μέχρι το τελικό προϊόν. Ωστόσο, δεν εργάζεται μόνη της. Ο βιομηχανικός κολοσσός Barry Callebaut έχει γίνει στρατηγικός εταίρος.

Μάθετε περισσότερα για τη σύγχρονη δουλεία

Στο εργοστάσιο της στην πόλη Wieze του Βελγίου η Barry Callebaut έχει κατασκευάσει ένα σύστημα που απομονώνει τα προϊόντα της Tony’s Chocolonely. Ο διευθυντής εργοστασίου Xavier De Buysscher λέει ότι οι κόκκοι κακάο της Tony’s Chocolonely επεξεργάζονται και ψήνονται ξεχωριστά. Η υγρή σοκολάτα της αποθηκεύεται σε ξεχωριστή δεξαμενή.

Μόλις ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία, το προϊόν χυτεύεται από τους Βέλγους ειδικούς στη σοκολάτα, Althea, που σφραγίζουν ένα ηθικό μήνυμα πάνω σε κάθε σοκολάτα. Η άνιση μορφή του τελικού προϊόντος αντικατοπτρίζει την ανισότητα στον κόσμο και περιγράφει τις χώρες της Δυτικής Αφρικής που προμηθεύουν τους κόκκους κακάο. Αυτή η λεπτομέρεια είναι σύμφωνα με τη στρατηγική μάρκετινγκ της Tony’s Chocolonely για να υπενθυμίσει στον καταναλωτή πώς και γιατί ξεκίνησε η εταιρεία.

Η ζωή στη φυτεία

Το 2003, Ολλανδοί δημοσιογράφοι από τη δημοφιλή τηλεοπτική εκπομπή  «The Consumer Investigation Agency» εξέθεσαν δημόσια την εμπορία αγοριών από τη Μπουρκίνα Φάσο στην Ακτή του Ελεφαντοστού με συνεντεύξεις από πρώην δούλους για τη ζωή στις φυτείες κακάο.

Η ομάδα παραγωγής πρότεινε στο ακροατήριό τους ότι με την κατανάλωση σοκολάτας ήταν όλοι συμμέτοχοι στη δουλεία. Αφού συγκεντρώθηκαν μαρτυρίες από εκείνους που είχαν υποδουλωθεί, ο δημοσιογράφος Teun Van De Keuken προσπάθησε ανεπιτυχώς να συλληφθεί από τις Ολλανδικές αρχές για να τονίσει το θέμα.

Σχετικό άρθρο: Κακάο-νομικά: Γιατί η σοκολάτα δεν αναπτύσσεται πραγματικά στα δέντρα

Τρία χρόνια αργότερα και αποφασισμένοι να αποδείξουν ότι η σοκολάτα μπορεί να γίνει απαλλαγμένη από σκλάβους οι δημοσιογράφοι ίδρυσαν την Tony’s Chocolonely.

Τώρα που διευθύνεται από μια εκτελεστική ομάδα οι αρχικοί ιδρυτές άφησαν την εταιρεία. Ωστόσο, οι παραβιάσεις της εργασίας για το κακάο παραμένουν στα πρωτοσέλιδα.

Σύμφωνα με την έκθεση του Πανεπιστημίου Tulane το 2015 ο αριθμός των παιδιών που εργάζονταν στην παραγωγή κακάου στη Γκάνα και στην Ακτή του Ελεφαντοστού είχε αυξηθεί κατά 13% από την τελευταία έρευνα που είχε γίνει πριν 5 χρόνια.

Αναφέρει επίσης την ενδημική φτώχεια ως κύριο λόγο για την άνθηση της εμπορίας ανθρώπων και των ανήθικων εργασιακών πρακτικών στην περιοχή.

Γεύση επιτυχίας

Σύμφωνα με τον Beltman, η λειτουργία της Tony’s Chocolonely έχει αποδειχθεί εξαιρετικά επιτυχημένη μέχρι στιγμής.

«Ξεκινήσαμε ως δημοσιογραφική πρωτοβουλία … αλλά ξαφνικά στέλνοντας το μήνυμα οι άνθρωποι αγοράζουν το προϊόν και μιλάνε γι ‘αυτό», λέει ο Beltman.

Σχετικό Άρθρο: Κακάο-νομικά-εξήγηση: Ξετυλίγοντας την βιομηχανία σοκολάτας

» Φτάσαμε ένα εκατομμύριο ευρώ (1,1 εκατομμύρια δολάρια) έσοδα κατά το πρώτο έτος μας. Φέτος στόχος μας είναι να χτυπήσουμε περίπου 50 εκατομμύρια δολάρια σε έσοδα.»

Ωστόσο, δεν είναι μόνο η αύξηση της κερδοφορίας που δείχνει την επιτυχία της Tony’s Chocolonely.

Το γεγονός ότι οι μέθοδοι της έχουν καρποφορήσει είναι εξίσου ικανοποιητικό για όλους στην εταιρεία.

«Εργαζόμαστε μόνο με 7.000 αγρότες, είμαστε μια μικροσκοπική εταιρεία, αλλά εάν μπορούμε να το κάνουμε εμείς τότε και οι μεγάλοι μπορούν να το κάνουν επίσης,» λέει ο Beltman. «Τότε λύνουμε το πρόβλημα της δουλείας στην αλυσίδα αξίας (value chain) του κακάο».

 «Θα προσπαθήσω να σπρώξουμε όσο πιο σκληρά μπορούμε για να αναγκάσουμε τις άλλες εταιρείες να εργαστούν με τον ίδιο τρόπο. Δεν υπάρχει κανένας στον κόσμο που να θέλει να  απολαμβάνει σοκολάτα που προέρχεται από μια πηγή που είναι υποδουλωμένη», προσθέτει.

Πηγή: CNN